วันพุธที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551

Laws Wow

คำพิพากษาฎีกา : คดีอุลตร้าแมน

เมื่อวันที่ ๕ กุมภาพันธ์ที่ผ่านมาผมได้มีโอกาสเข้าไปฟังคำพิพากษาฎีกาคดีที่เป็นที่สนใจของคนที่ชื่นชอบอุลตร้าแมน

คดีนี้เป็นการพิพาทระหว่าง
โจทก์คือ ฝ่ายญี่ปุ่น
จำเลยคือ ฝ่ายไทย

ประเด็นข้อพิพาทคือ ลิขสิทธิ์ในอุลตร้าแมนเป็นของใคร และโจทก์ได้อนุญาตให้จำเลยใช้ลิขสิทธิ์อุลตร้าแมนหรือไม่

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
เมื่อวันที่ ๔ เมษายน ๒๕๔๓ ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ได้พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์และจำเลยที่ ๑- ๔ ได้อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา 

แสดงว่าโจทก์แพ้คดีในศาลชั้นต้น(ศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ)

ต่อมาโจทก์และจำเลยที่ ๑- ๔ ได้อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา(แม้ว่าจำเลยชนะคดีแต่จำเลยยังไพอใจในผลคำพิพากษา จำเลยจึงอุทธรณ์ด้วย)

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

ศาลฎีกามีคำพิพากษาวันที่ ๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๑ ดังนี้

ศาลฎีกาพิจารณาแล้วได้ความว่า

โจทก์ได้เป็นผู้สร้างสรรค์ (๒๕๐๙) งานอันมีลิขสิทธิ์โจทก์จึงเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ซึ่งบังคับตาม พรบ.ลิขสิทธิ์ ๒๔๗๔ ซึ่งเป็นกฎหมายที่บังคับใช้อยู่ในขณะที่สร้างสรรค์งานนั้นเมื่อโจทก์เป็นบุคคลที่มีสัญชาติญี่ปุ่นซึ่งเป็นภาคีในอนุสัญญาที่ทำขึ้นร่วมกันโจทก์ย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายไทยด้วยกรณีพิพาทเกิดขึ้นในขณะที่ยังอยู่ภายใต้อายุการบังคับในลิขสิทธิ์ของงานที่สร้างสรรค์ขึ้นปัญหาที่ว่าจำเลยที่ ๒ เป็นผู้สร้างสรรค์ร่วมกับโจทก์หรือไม่นั้น

ศาลฎีกาวิเคราะห์จากทางนำสืบและจำเลยประกอบกันแล้วเห็นว่าโจทก์ได้สร้างสรรค์งานขึ้นโดยมีทีมงานแยกออกเป็นหลายหน่วยงานซึ่งจำเลยที่ ๒ ยอมรับว่ามีทีมงานดังกล่าวจริงโดยการสร้างสรรค์ผลงานย่อมต้องใช้เงินลงทุนเป็นจำนวนมากแต่ไม่ปรากฎในทางนำสืบเลยว่ามีการตกลงร่วมกันทำมีข้อเท็จจริงที่เป็นข้อยุติว่าจำเลยที่ ๒ ได้เข้าไปศึกษาที่ประเทศญี่ปุ่นและได้ไปฝึกงานที่โตโฮ จำกัด รวมถึงได้รู้จักกับนายเอยิ ส่วนโจทก์กล่าวอ้างว่าโจทก์ได้สร้างสรรค์งานอุลตร้าแมนขึ้น โดยออกแบบจากพระพุทธรูปที่อยู่ในประเทศญี่ปุ่นชื่อวัด..... จำเลยที่ ๒ เพียงแต่เสนอแนวความคิดให้กับนายเอยิในการสร้างสรรค์อุลตร้าแมนขึ้น (ช่วยปรับปรุงโดยเสนอให้อุลตร้าแมนมีลักษณะคล้ายพระพุทธรูปสมัยสุโขทัย)

ศาลฎีกาเห็นว่าการที่จำเลยที่ ๒ ได้เสนอแนวคิดบางส่วนให้กับโจทก์นั้นเป็นเพียงแค่ความคิดซึ่งยังไม่มีการแสดงออกซึ่งความคิด (expression of idea) ซึ่งตามกฎหมายลิขสิทธิ์นั้นไม่คุ้มครองถึงความคิดแต่มุ่งคุ้มครองเฉพาะการแสดงออกซึ่งความคิดเท่านั้น ข้อเท็จจริงก็ยังรับฟังไม่ได้ว่าจำเลยที่ ๒ได้ร่วมลงทุนลงแรงอันก่อให้เกิดผลงานอุลตร้าแมนขึ้นจึงยังรับฟังไม่ได้ว่าจำเลยที่ ๑ และ ๒ เป็นผู้สร้างสรรค์งานร่วมกับโจทก์ อุทธรณ์ของจำเลยที่๑ และ ๒ ฟังไม่ขึ้น

โจทก์ทำสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ์หรือไม่
โจทก์ได้อุทธรณ์ว่าสัญญาดังกล่าวเป็นเอกสารปลอม ศาลฎีกาได้เห็นว่าคดีนี้เป็นคดีพิพาทในศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางต้องนำประเพณีการทำการค้าและธุรกิจมาพิจารณา ศาลฎีกาได้พิจารณาข้อพิรุธตามสัญญาดังกล่าวดังนี้ (สัญญาทำขึ้นระหว่างโจทก์กับนายโนบุรุฯ)

ภายหลังที่นายโนโบรุตายเพียงไม่กี่วันจำเลยที่ ๒ ได้แสดงสิทธิ์ในสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ์ต่อโจทก์ ซึ่งมีข้อพิรุธว่าภายหลังที่ทำสัญญานี้แล้วไม่ปรากฎว่าจำเลยที่ ๒ ได้ใช้สิทธิ์และก่อนที่โจทก์ฟ้องร้องจำเลยไม่เคยยื่นขอจดแจ้งใด ๆ เลย กรณีเป็นที่ผิดปกติวิสัยว่าผู้ลงทุนต้องการค้าหากำไรหาผลประโยชน์ตอบแทนแต่จำเลยที่ ๒ กลับไม่เคยใช้สิทธิ์ใด ๆ เลย 

หากนายโนโบรุ ได้ทำสัญญาดังกล่าวขึ้นจริงนายโนโบรุคงไม่กล้าไปทำสัญญาให้สิทธิ์แก่บริษัทอื่น ๆ อีก 

ข้ออ้างของจำเลยที่ ๑ และ ๒ ที่กล่าวอ้างนายโนโบรุมีสถานะการเงินไม่ดี ซึ่งจำเลยที่ ๒ ได้กล่าวอ้างว่าได้ช่วยเหลือโดยการชักชวนนายชูชีพเข้ามาซื้อภาพยนตร์ของนายโนโบรุ เป็นข้ออ้างที่ปราศจากหลักฐานสนับสนุน

จำเลยได้สิทธิตามสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ์แล้วแต่กลับไปยื่นจดแจ้งภายหลังที่นายโนโบรุตายเพียงไม่กี่วันทั้ง ๆ ที่ได้สิทธิ์มานานแล้ว อีกทั้งการอนุญาตให้ใช้สิทธิ์ตามหนังสือดังกล่าวครอบคลุมถึงภาพยนตร์ทั้ง ๘ เรื่อง แต่นายโนโบรุได้ยื่นจดแจ้งเพียงเรื่อง อุลตร้าแมนพบเจ็ดยอดมนุษย์ แต่เรื่องอื่น ๆ ที่ได้รับอนุญาตอีก ๗ เรื่องกลับไม่ได้ขอจดแจ้งไว้ จากผลการตรวจพิสูจน์ลายมือของผู้เชี่ยวชาญทั้งประเทศญี่ปุ่นและไทยมีข้อยุติตรงกันว่าลายมือชื่อของนายโนโบรุเป็นลายมือชื่อปลอม ซึ่งศาลฎีกาเห็นพ้องตรงกับผู้เชี่ยวชาญเนื่องจากมีการตวัดของตัวอักษรที่แตกต่างกันชัดเจน พยานของโจทก์จึงมีน้ำหนักน่าเชื่อถือ

ข้อพิรุธจากชื่อสัญญา ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าจำเลยที่ ๒ ได้ชื่อสัญญาที่แตกต่างกัน สัญญาได้กระทำลงในชื่อภาษาอังกฤษ แต่จำเลยที่ ๒ กลับใช้คำแปลจากชื่อสัญญานั้นที่แตกต่างกัน เป็นต้นว่า “อนุญาตให้ใช้สิทธิ์” บ้างก็ว่า “เป็นการมอบสิทธิ์”

เนื่องจากธุรกิจหลักของโจทก์คือการผลิตอุลตร้าแมน การให้ใช้คาแรกเตอร์รวมถึงการตกลงที่จะมอบงานสร้างสรรค์ใหม่ ๆ ให้ด้วย เป็นกรณีผิดปกติวิสัยที่โจทก์ ซึ่งเป็นผู้ลงมือลงแรงแต่กลับไม่ได้คิดที่จะให้จำเลยที่ ๒ ตอบแทนแต่อย่างใด จึงไม่มีเหตุผลเพียงพอ

การทำสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ์เป็นกรณีที่น่าสงสัยว่ามีการทำสัญญาขึ้นเพียงแผ่นเดียว ไม่มีการระบุเรื่องการส่งมอบฟิล์ม กรณีนี้เป็นการผิดปกติวิสัยในสัญญาเรื่องเวลาและค่าตอบแทน 

นายโนโบรุได้ถือหุ้นในบริษัทเพียง ๑๕ เปอร์เซ็นต์ เป็นกรณีผิดปกติที่นายโนโบรุจะทำสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ์แก่จำเลย ไม่มีหลักฐานรายงานการประชุม ไม่มีพยานรู้เห็นลงลายมือชื่อ

ปกติการทำสัญญาทางการค้าจะไม่ใช้ชื่อบริษัทเป็นชื่อย่อ อีกทั้งสัญญายังมีการใช้ชื่อบริษัทที่ไม่ตรงกัน

ข้อพิรุธที่ปรากฎจากพยานแวดล้อมต่าง ๆ ศาลฎีกาพิเคราะห์แล้วเห็นว่าสัญญาดังกล่าวเป็นเอกสารปลอม อุทธรณ์ของโจทก์ฟังขึ้น


ค่าเสียหาย

ในส่วนของจำเลยที่ ๒ ได้ว่าจ้างให้ จำเลยที่ ๔ จัดพิมพ์งานอันเป็นลิขสิทธิ์ของโจทก์ย่อมทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย แต่ไม่น่าจะมีมูลค่าเสียหายตามที่โจทก์กล่าวอ้าง ควรกำหนดเป็นเงินที่จำเลยต้องรับผิดต่อโจทก์เป็นเงิน ๕ แสนบาท

ในส่วนค่าเสียหายที่โจทก์ต้องใช้ในการชี้แจงต่อผู้ที่โจทก์อนุญาตให้ใช้สิทธิ์ทั้งในและต่างประเทศ ศาลพิเคราะห์แล้วเห็นว่าให้จำเลยที่ ๒ ชดใช้แก่โจทก์ทั้งสิ้น ๒ แสนบาท

โจทก์ได้เรียกค่าเสียหายที่จำเลยที่ ๒ ได้อนุญาตให้ซีพี อีเลเว่น ได้นำงานอันเป็นลิขสิทธิ์ของโจทก์ไปส่งเสริมการขาย รวมทั้งให้บริษัทไทก้า ทีไอจีอี รวมทั้งบ.ไรท์ อินเตอร์ผลิตวีดิโอเทป อันมีลักษณะเป็นการอนุญาตให้ใช้สิทธิ์ศาลจึงกำหนดให้จำเลยที่ ๒ ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เป็นจำนวน ๑๐ ล้านบาท


สรุป ศาลฎีกามีความเห็นว่าศาลฎีกามีคำพิพากษาแก้คำพิพากษาของ ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ให้จำเลยชำระเงินแก่โจทก์เป็นจำนวน ๑๐ ล้าน ๗ แสนบาท และดอกเบี้ย ๗.๕ เปอร์เซ็นต์ต่อปีนับแต่วันฟ้องจนกว่าจำเลยที่ ๒ จะชำระเสร็จสิ้นให้จำเลยที่ ๒ ชำระค่าธรรมเนียมศาลและค่าทนายความโจทก์เป็นจำนวน ๘ แสนบาท

วันอังคารที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช



ข้อมูลทั่วไป

อักษรย่อ มสธ. / STOU 

ชื่อภาษาอังกฤษ Sukhothai Thammathirat Open University 

วันสถาปนา 5 กันยายน พ.ศ. 2521 

ประเภท รัฐ มหาวิทยาลัยเปิด 

นายกสภาฯ ศ.ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน 
อธิการบดี รศ.ดร.ปราณี สังขะตะวรรธน์ [1] 

เพลงสถาบัน มาร์ชสุโขทัยธรรมาธิราช 
สีประจำสถาบัน เขียว-ทอง 
ต้นไม้ ปาริชาต (ทองหลางลาย) 

เว็บไซต์ http://www.stou.ac.th 

 
ที่อยู่
ถนนแจ้งวัฒนะ ตำบลบางพูด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี 

ประวัติ มสธ

มหาวิทยาลัยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจาก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อ "มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช" ตามพระนามเดิมของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๗) เมื่อครั้งทรงดำรงพระอิสริยยศ เป็น "กรมหลวงสุโขทัยธรรมราชา" และพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ใช้พระราชลัญจกรในรัชกาลที่ ๗ ซึ่งเป็นรูปพระแสงศรสามองค์ นำมาประกอบกับเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของกรุงสุโขทัย เป็นตราประจำมหาวิทยาลัย

     เมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2521 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงลงพระปรมาภิไธย ใน พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช พ.ศ. ๒๕๒๑ มหาวิทยาลัยจึงกำหนดให้ วันที่ 5 กันยายน ของทุกปีเป็น วันสถาปนามหาวิทยาลัย

ประวัติการเรียนการสอนนิติศาสตร์ในไทย

  ในปี พ.ศ. 2440 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ได้ทรงก่อตั้ง "โรงเรียนกฎหมาย" ขึ้นในกระทรวงยุติธรรม ซึ่งเปิดการเรียนการสอนโดยคณาจารย์ส่วนใหญ่เป็นตุลาการ ต่อมา จึงมีการยุบโรงเรียนกฎหมายไปจัดตั้งเป็น "คณะนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์" ขึ้นที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเป็นครั้งแรก ในปี พ.ศ. 2476 หลังจากนั้นเพียง 8 เดือน นักเรียนโรงเรียนกฎหมาย กระทรวงยุติธรรมเดิม ไม่พอใจที่ทำไมโรงเรียนข้าราชการพลเรือน (ปัจจุบันคือ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) ได้ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัย แต่ทำไมโรงเรียนกฎหมายจึงไม่ได้ยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยบ้าง ดร.ปรีดี พนมยงค์ จึงรับปากว่าจะช่วย และในที่สุดจึงมีการออกพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง ให้โอนคณะนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยไปสังกัดมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง ซึ่งจัดตั้งขึ้นใหม่ ปัจจุบัน คือ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จึงอาจกล่าวได้ว่าการโอนโรงเรียนกฎหมายไปสังกัดคณะนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นการโอนไปเพียงชั่วคราวเท่านั้น ทำให้คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นคณะนิติศาสตร์แห่งแรกของประเทศไทย อันสืบทอดโดยตรงจากโรงเรียนกฎหมายเดิม และเมื่อปี พ.ศ. 2494 ได้มีการจัดการเรียนการสอนนิติศาสตร์ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอีกครั้งใน คณะรัฐศาสตร์ ก่อนที่จะพัฒนามาเป็น คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
ในปี พ.ศ. 2515 และมีการก่อตั้ง คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ต่อมาในปี พ.ศ. 2514 
ปัจจุบัน มีสถาบันอุดมศึกษาได้เปิดการเรียนการสอนในสาขาวิชานิติศาสตร์ในหลายสถาบันทั้งในภาครัฐ
และเอกชน

               สถาบันอุดมศึกษา ที่เปิดการเรียนการสอนสาขาวิชานิติศาสตร์ในประเทศไทย ได้แก่


    * คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกริก
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเจ้าพระยา
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
    * สำนักวิชานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร พะเยา
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยปทุมธานี
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยพายัพ
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยภาคกลาง
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิตวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชธานี
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม
    * สาขาวิชานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหาดใหญ่
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
    * คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยเซาธ์อีสท์บางกอก
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยตาปี
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยทองสุข
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยเทคโนโลยีราชธานีอุดร
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยโปลีเทคนิคภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยโยนก
    * คณะนิติศาสตร์ วิทยาลัยศรีโสภณ
    * คณะรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
    * คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร
    * คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
    * คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา
    * คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
    * คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
    * คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
    * คณะมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง
    * คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
    * คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ท-เชียงใหม่
    * วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยนเรศวร
    * วิทยาลัยบัณฑิตพิษณุโลก
    * วิทยาลัยศรีอีสาน(คณาสวัสดิ์)
    * สาขานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
    * คณะนิติศาสตร์ (วิทยาลัยบัณฑิตบริหารธุรกิจ)
    * สำนักวิชานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

พระบิดาแห่งกฎหมายไทย

พระบิดาแห่งกฎหมายไทย

                       พระเจ้า บรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ มีพระนามเดิมว่าพระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ ทรงเป็น พระราชโอรสองค์ที่ 14 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยประสูติจากเจ้าจอมมารดา ตลับ เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2417 ทรงสำเร็จการศึกษาวิชากฎหมาย ณ สำนักไครสต เซิร์ซ มหาวิทยา ลัยออกซ์ฟอร์ด ได้รับปริญญาตรีเกียรตินิยมทางด้านกฎหมาย เมื่อปี พ.ศ.2439 หลังจากนั้นทรงเข้ารับราชการในกรมราชเลขานุการ ทรงปฏิบัติงานเป็นที่พอพระราชหฤทัยในสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมชนกนาถ เป็นอย่างยิ่ง พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ นับได้ว่าทรง เป็นนักกฎหมายที่ยึดหลักนิติธรรมในการใช้ กฎหมายเป็นวิชาชีพ ทรงมีส่วนสำคัญมากที่สุดพระองค์หนึ่งในการพัฒนางานด้านกฎหมายในประเทศไทยให้มีความก้าวหน้าอีกทั้งทรง เป็นผู้วางรากฐานต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับกฎหมาย ทรงมีผลงานทางกฎหมายมากมายหลายประการ เช่น
1.ทรงเป็นกำลังสำคัญในการเปลี่ยนแปลง และจัดวางระเบียบศาลยุติธรรมของประเทศจากระบบเก่ามาสู่ระบบใหม่ ปรับปรุงศาลต่าง ๆ ทั้งในกรุงเทพฯ และหัวเมือง พร้อมทั้งแก้บทกฎหมายวิธีการพิจารณาความอาญาขึ้นใหม่ ทำให้ระบบของศาลยุติธรรมของประเทศไทยมีความก้าวหน้าทัดเทียมกับต่างประเทศ 
2.ทรงเป็นประธานกรรมการ ยกร่าง กฎหมายลักษณะอาญาพุทธศักราช 2451 ซึ่งถือว่าเป็นประมวลกฎหมายไทยฉบับแรก ต่อมา ใน วันที่ 1 มกราคม พุทธศักราช 2500 ได้มีประกาศให้ใช้ประมวลกฎหมายอาญา พุทธศักราช 2499 แทน กฎหมายลักษณะอาญา พุทธศักราช 2451 นี้นับได้ว่าเป็นพื้นฐานที่มาของประมวลกฎหมาย อาญาในปัจจุบัน
3. ทรงตั้งโรงเรียนสอนวิชากฎหมายขึ้น เป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ.2440 โดยพระองค์ทรงเป็นครูสอน ร่วมกับพระยาประชากิจกรจักร (แช่ม บุนนาค) ขุนหลวงพระยาไกรสี (เปล่ง เวภาระ) กรมหลวงพิชิตปรีชากร และพระองค์เจ้าวัชรีวงษ์ โดยมีผู้สนใจเข้าศึกษาเป็นจำนวนมาก
4.ทรงนิพนธ์ตำราคำอธิบายกฎหมาย ลักษณะต่าง ๆ ไว้เป็นจำนวนมาก เช่น ทรงรวบรวมพระราชบัญญัติบางฉบับ คำพิพากษาบางเรื่อง โดยจัดแบ่งเป็นหมวดหมู่ มีคำอธิบาย และสารบาญไว้อย่างละเอียด นอกจากนี้ ยังทรงรวบรวม กฎหมาย ตราสามดวง โดยให้ชื่อว่า กฎหมายราชบุรี
5.ทรงเป็นกรรมการตรวจตัดสินความฎีกา ซึ่งกรรมการชุดนี้มีชื่อเรียกว่า ศาลกรรมการฎีกา ทำหน้าที่เป็นศาลสูงสุดของ ประเทศแต่มิได้สังกัดกระทรวงยุติธรรม ต่อมาศาลกรรมการฎีกาได้เปลี่ยนมาเป็นศาลฎีกาในปัจจุบัน 
6.ทรงตั้งกองพิมพ์ลายมือขึ้นที่กองลหุโทษ เมื่อ พ.ศ.2443 สำหรับตรวจพิมพ์ลายมือผู้ต้องหาในคดีอาญา โดยได้เสด็จไปสอนวิชาตรวจเส้นลายมือและวิธีเก็บเส้นลายมือด้วยพระองค์เอง ซึ่งงานชิ้นนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการพิสูจน์ลายมือที่กรมตำรวจทำอยู่ทุกวันนี้ 
7.ทรงปรับปรุงกิจการกรมทะเบียนที่ดิน ให้ก้าวหน้า เช่น การแก้ปัญหาข้อกฎหมายต่าง ๆ ในเรื่องการ ทะเบียนที่ดินให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้นโดย เฉพาะอย่างยิ่งพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดินฉบับที่ 2 ซึ่งได้ประกาศใช้เมื่อวันที่ 14 กันยายน 2459 และฉบับที่ 3 ประกาศใช้เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม 2462
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรก ฤทธิ์ สิ้นพระชนม์เมื่อ วันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ.2463 ด้วยโรควัณโรคที่พระวักกะ ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ในขณะที่มีพระชนมายุได้ 47 พรรษา ในวันที่ 7 สิงหาคม ของทุกปี บรรดานักกฎหมายไทย อาทิเช่น ผู้พิพากษา อัยการ ทนายความ อาจารย์สอนวิชากฎหมาย นิติกร ตลอดจนผู้ที่เกี่ยวข้อง ในทางนิติศาสตร์ทั้งหมดได้พร้อมใจกัน จัดกิจกรรมต่าง ๆ ขึ้น เพื่อน้อมรำลึกถึงพระกรุณาธิคุณของพระองค์ ซึ่งได้รับยกย่องให้เป็น พระบิดาแห่งกฎหมายไทย และเรียกวันนี้ว่า วันรพี